Η μουσική
Ναπολιτάνικα τραγούδια, με επεξήγηση
Τι είναι ένα ναπολιτάνικο τραγούδι, οι ιστορίες του «’O sole mio» και του «Funiculì, Funiculà», πώς τα μετέφεραν οι τενόροι στο εξωτερικό και τι προσθέτει το μαντολίνο.
Κλείστε τη συναυλία «Nessun Dorma» ↗Γρήγορη απάντηση
Τα ναπολιτάνικα τραγούδια είναι τραγούδια στη ναπολιτάνικη γλώσσα, συνήθως για σόλο ανδρική φωνή, και συχνά ερωτικά τραγούδια ή σερενάτες. Το «’O sole mio» χρονολογείται από το 1898 και το «Funiculì, Funiculà» από το 1880. Τενόροι όπως ο Enrico Caruso τα έκαναν μέρος του ρεπερτορίου συναυλιών, γι’ αυτό και μια συναυλία τενόρων στη Φλωρεντία τα ερμηνεύει ανάμεσα στις άριες όπερας.
Τι είναι ένα ναπολιτάνικο τραγούδι
Ο όρος καλύπτει παραδοσιακά τραγούδια στη νεαπολιτανική γλώσσα, και η Wikipedia είναι σαφής ότι καθένα από αυτά είναι γραμμένο και ερμηνευμένο σε αυτή τη γλώσσα. Συνήθως τραγουδιούνται από ανδρική σόλο φωνή, αν και τα ερμηνεύουν και γυναίκες σολίστ, και κοινές μορφές περιλαμβάνουν το ερωτικό τραγούδι και τη σερενάτα. Πρόκειται για διαφορετική παράδοση από την όπερα: τα τραγούδια στέκονται αυτόνομα, χωρίς πλοκή γύρω τους, γι' αυτό και ταιριάζουν τόσο εύκολα ανάμεσα σε άριες.
Ο διαγωνισμός Piedigrotta
Σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, τη δεκαετία του 1830 το ναπολιτάνικο τραγούδι έγινε θεσμός μέσω ετήσιου διαγωνισμού για νέα τραγούδια, που διεξαγόταν στο πλαίσιο του φεστιβάλ Piedigrotta, το οποίο τιμά την Παναγία της Piedigrotta, μια εκκλησία στη Mergellina της Νάπολης. Ο πρώτος νικητής ήταν το Te voglio bene assaje, που παραδοσιακά αποδίδεται στον Gaetano Donizetti, αν και ένα άρθρο του 1984 δεν βρήκε ιστορικά στοιχεία γι' αυτό. Το φεστιβάλ διεξαγόταν τακτικά μέχρι που εγκαταλείφθηκε το 1950, και μεταγενέστερα τραγούδια έχουν γίνει κι αυτά κλασικά.
’O sole mio
Το ’O sole mio χρονολογείται από το 1898. Ο Giovanni Capurro έγραψε τους στίχους και η μουσική αποδίδεται στον Eduardo di Capua, αν και η Wikipedia προσθέτει ότι μια δικαστική απόφαση του 2002 στο Τορίνο επικύρωσε την αξίωση του Alfredo Mazzucchi για συν-δημιουργία ορισμένων τραγουδιών του di Capua. Ο τίτλος σημαίνει «ο ήλιος μου». Ο Luciano Pavarotti, ο Enrico Caruso, ο Beniamino Gigli, ο Andrea Bocelli και ο Mario Lanza είναι μεταξύ των τραγουδιστών που το έχουν ερμηνεύσει, και ο Pavarotti κέρδισε το Grammy του 1980 για την Καλύτερη Κλασική Φωνητική Ερμηνεία για την εκδοχή του. Είναι το τραγούδι που τραγούδησαν και οι τρεις τραγουδιστές μαζί στη συναυλία της Ρώμης το 1990.
Funiculì, Funiculà
Ο Luigi Denza έγραψε τη μελωδία το 1880 στο Castellammare di Stabia, τη γενέτειρά του, σύμφωνα με τη Wikipedia, και ο δημοσιογράφος Peppino Turco έγραψε τους στίχους, προτρέποντας κατά πληροφορίες τη δημιουργία του κομματιού ως αστείο. Η χρονιά σηματοδότησε τον πρώτο σιδηρόδρομο τελεφερίκ προς τον Βεζούβιο, τον οποίο γιορτάζει το τραγούδι. Τραγουδήθηκε πρώτα σε ένα ξενοδοχείο στο Castellammare di Stabia και στη συνέχεια μπήκε στο φεστιβάλ Piedigrotta. Οι ναπολιτάνικοι στίχοι του Turco παρουσιάζουν έναν νεαρό άνδρα που παρομοιάζει την αγαπημένη του με ηφαίστειο και της ζητά να ανέβει μαζί του στο χείλος του κρατήρα.
Πώς οι τενόροι ταξίδεψαν τα τραγούδια στο εξωτερικό
Η Wikipedia αποδίδει σε μετανάστες από τη Νάπολη και τη νότια Ιταλία, από περίπου το 1880 έως το 1920, τη διάδοση των τραγουδιών σε όλο τον κόσμο. Στις αρχές του 1900 ο τενόρος Enrico Caruso τραγουδούσε τη μουσική της γενέτειράς του ως encore στη Νέα Υόρκη, στη Metropolitan Opera, και ηχογράφησε πολλά από τα τραγούδια. Αυτές οι ηχογραφήσεις μπήκαν στο καθιερωμένο ρεπερτόριο των τενόρων της όπερας· το άρθρο αναφέρει τους Beniamino Gigli, Franco Corelli, Mario Del Monaco, Giuseppe Di Stefano και Tito Schipa μεταξύ των τραγουδιστών που τον ακολούθησαν.
Τι προσθέτει το μαντολίνο
Η σελίδα κρατήσεων αναφέρει ένα σύνολο μουσικής δωματίου με πιάνο, κοντραμπάσο και μαντολίνα. Η Wikipedia περιγράφει τη μαντολίνα ως νυκτό έγχορδο της οικογένειας του λαούτου, συνήθως με τέσσερις χορδές διπλές, κουρδισμένες όπως του βιολιού. Η νεαπολιτάνικη μαντολίνα έχει στρογγυλή, σκαφόσχημη πλάτη και χρονολογείται από τα μέσα του 18ου αιώνα. Επειδή οι νότες της σβήνουν γρήγορα, οι μουσικοί χρησιμοποιούν τρέμολο — γρήγορο παίξιμο μίας ή περισσότερων διπλών χορδών — για να τις παρατείνουν, κάτι που δίνει στις νεαπολιτάνικες συνοδείες τη χαρακτηριστική τους λάμψη.
Στη συναυλία της Φλωρεντίας
Η σελίδα κρατήσεων αναφέρει μεταξύ των νεαπολιτάνικων τραγουδιών το «’O sole mio» και το «Funiculì, Funiculà», μαζί με άριες από τη La traviata, τον Rigoletto και την Tosca. Τα προγράμματα αλλάζουν και κανένα τραγούδι δεν είναι εγγυημένο για μια συγκεκριμένη βραδιά. Η Wikipedia αναφέρει ότι όλα τα νεαπολιτάνικα τραγούδια τραγουδιούνται στη νεαπολιτάνικη γλώσσα, οπότε οι στίχοι μπορεί να ακούγονται άγνωστοι ακόμη και σε κάποιον που γνωρίζει τις άριες της όπερας. Οι μελωδίες δεν χρειάζονται μετάφραση — και αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που περιλαμβάνονται.
Διαβάστε στη συνέχεια: Συναυλία όπερας στη Φλωρεντία
Συχνές ερωτήσεις
Σε ποια γλώσσα είναι τα νεαπολιτάνικα τραγούδια;
Στη νεαπολιτάνικη, όχι στα πρότυπα ιταλικά. Η Wikipedia αναφέρει ότι όλα είναι γραμμένα και ερμηνευμένα στη νεαπολιτάνικη γλώσσα.
Τι σημαίνει το «’O sole mio»;
Κυριολεκτικά «ο ήλιος μου» ή «η λιακάδα μου». Γράφτηκε το 1898.
Για τι πραγματεύεται το «Funiculì, Funiculà»;
Υμνεί το πρώτο τελεφερίκ του Βεζούβιου, που άνοιξε το 1880, καθώς ένας νεαρός καλεί την αγαπημένη του στον κρατήρα.
Πηγές